CHUYỆN…A DUA

Kinh Thánh: Xuất Ê-díp-tô ký 32: 1-6; I Các Vua 22: 1-6, 29-35; II Các Vua 5: 9-14

 

A dua là một động từ, có nghĩa là hùa theo đám đông một cách vô thức hoặc để lấy lòng một ai đó, mà không có suy xét gì cả.

A dua là đọc trại ra của một từ Hán Việt, có âm tiếng Việt là a du (a, nghĩa là gò đống, hay dựa vào, nhờ vào; du, nghĩa là nịnh nọt, nịnh hót)

Vào thời phong kiến, ở Trung Quốc ngày xưa, “a” được dùng đặt tên cho một chức quan, lấy ý rằng người ấy có thể nương tựa được, dựa vào được; như “a hành” là chức quan Nhiếp Chính của Y Doãn – người có công lớn giúp Vua Thành Thang đánh bại Vua Kiệt, tiêu diệt nhà Hạ, dựng nghiệp nhà Thương. “Du”có nghĩa là…”nịnh hót”, “bợ đỡ”; như “diện du”, có nghĩa là “nịnh hót trước mặt”.

Như vậy, a dua có thể hiểu một cách nôm na là “dựa theo mà xu nịnh”. Người ta cũng có thể dùng từ “a tòng” có nghĩa như a dua vậy.

A dua chắc những mạnh bè

Ai hay quyền ấy lại về tay ai?

(Nhị Độ Mai)

Tôi có đọc được một số câu danh ngôn hay nói về chuyện…a dua theo đám đông như sau:

+ Nếu đi theo đám đông, bạn sẽ khó mà đi xa hơn được đám đông. Nếu đi một mình, bạn có thể đặt chân đến những nơi mà chưa ai từng đến được. 

+ Nếu chỉ biết ngồi chờ các cơ hội tìm đến mình, bạn chỉ là một người trong đám đông cũng đang chờ đợi mà thôi. 

+ Đứng trong đám đông thì dễ dàng, đứng một mình mới cần nhiều can đảm.

+ Nếu bạn cứ sống vì sự ủng hộ của đám đông, có lúc bạn sẽ chết vì lời từ chối của họ.

+ Những người đi theo đám đông thường lạc lối trong chính đám đông đó.

+ Đi một mình thì tốt hơn là đi theo một đám đông lạc lối.

+ Một trong những nỗi hối hận lớn nhất của đời người là sống theo ý đám đông, thay vì cứ là chính bạn.

Chuyện…a dua, hùa theo đám đông, gió chiều nào theo chiều nấy là chuyện khá phổ biến trong xã hội, xưa cũng như nay.

Kinh Thánh có ghi lại khá nhiều câu chuyện nói về việc a dua theo đám đông và hậu quả tai hại của việc làm ấy.

Sách Xuất Ê-díp-tô Ký có ghi lại câu chuyện:

Khi dân Y-sơ-ra-ên thấy Môi-se lên trên núi lâu quá mà không xuống, họ lo sợ ông gặp vấn đề chi rồi, nên liền xúi giục Thầy Tế Lễ A-rôn làm những thần tượng để họ thờ lạy:

“Dân sự thấy Môi-se ở trên núi chậm xuống, bèn nhóm lại chung quanh A-rôn mà nói rằng: Nào! hãy làm các thần để đi trước chúng tôi đi, vì về phần Môi-se nầy, là người đã dẫn chúng tôi ra khỏi xứ Ê-díp-tô, chúng tôi chẳng biết điều chi đã xảy đến cho người rồi. A-rôn đáp rằng: Hãy lột những vòng vàng đeo nơi tai vợ, con trai và con gái các ngươi đi, rồi đem lại cho ta. Hết thảy đều lột vòng vàng nơi tai mình mà đem lại cho A-rôn; người nhận lấy nơi tay họ, và dùng đục làm thành một bò con đúc. Dân chúng nói rằng: Hỡi Y-sơ-ra-ên! nầy là các thần của ngươi đã đem ngươi ra khỏi xứ Ê-díp-tô. A-rôn thấy vậy, bèn lập một bàn thờ trước mặt tượng bò đó; đoạn, người la lên rằng: Sáng mai sẽ có lễ tôn trọng Đức Giê-hô-va! Sáng mai dân chúng bèn thức dậy sớm, dâng các của lễ thiêu và lễ thù ân; ngồi mà ăn uống, đoạn đứng dậy mà vui chơi.” (Sách Xuất Ê-díp-tô ký, chương 32, câu 1 đến 6)

A-rôn là Thầy Tế Lễ của Đức Chúa Trời, lẽ ra ông phải giữ lòng trung thành với Chúa và kiên quyết dẫn dân sự đi theo con đường thờ phượng một mình Ngài mới phải. Đằng nầy, ông lại chiều theo đòi hỏi sai trật của đám đông, để rồi đưa dân sự  đến chỗ phạm tội trọng với Chúa là thờ hình tượng con bò vàng thay vì thờ Chúa, nên bị Ngài hình phạt nặng nề.

Câu chuyện các Tiên Tri trong triều đình của Vua A-háp, một ông vua rất ác của dân Y-sơ-ra-ên, là một câu chuyện nổi tiếng về sự a dua theo đám đông rất nguy hiểm:

“Trong ba năm Sy-ri và Y-sơ-ra-ên không có giặc. Năm thứ ba, Giô-sa-phát, vua Giu-đa, đi đến cùng vua Y-sơ-ra-ên. Vua Y-sơ-ra-ên nói với tôi tớ mình rằng: Các ngươi há chẳng biết rằng Ra-mốt trong Ga-la-át thuộc về chúng ta sao? Chúng ta lại làm thinh chẳng rứt nó khỏi tay vua Sy-ri sao! Đoạn, người nói với Giô-sa-phát rằng: Vua muốn đến cùng ta đặng đánh lấy Ra-mốt trong Ga-la-át chăng? Giô-sa-phát đáp với vua Y-sơ-ra-ên rằng: Tôi như ông; dân sự tôi như dân sự ông; và ngựa tôi như ngựa của ông. Song Giô-sa-phát nói với vua Y-sơ-ra-ên rằng: Tôi xin ông phải cầu vấn Đức Giê-hô-va trước đã. Vậy, vua Y-sơ-ra-ên nhóm các tiên tri lại, số bốn trăm người, mà hỏi rằng: Ta có nên đi đánh Ra-mốt tại Ga-la-át, hay là chẳng nên đi? Chúng đáp rằng: Hãy đi lên; Chúa sẽ phó nó vào tay vua.” (Sách Các Vua thứ nhất, chương 22, câu 1 đến 6)

Khi nghe Vua A-háp hỏi: “Ta có nên đi đánh Ra-mốt tại Ga-la-át, hay là chẳng nên đi?”, thì hết thảy bốn trăm Tiên Tri đều đáp: “Hãy đi lên; Chúa sẽ phó nó vào tay vua”

Số lượng Tiên Tri trong triều đình Vua A-háp thật đông đảo, đến bốn trăm người. Cả bốn trăm Tiên Tri đều đồng lòng đáp là Vua cứ đi đánh Ra-mốt trong Ga-la-át đi, và Vua chắc sẽ thắng, vì Chúa đã phó nó vào tay Vua. Họ nói nghe chắc như đinh đóng cột.

Vua A-háp rủ Vua Giô-sa-phát cùng đi lên đánh Ra-mốt, vì tin tưởng là mình sẽ chiến thắng như lời tuyên bố …chắc nịch của bốn trăm Tiên Tri trong triều đình; nhưng cuối cùng, Vua A-háp đã bị quân Sy-ri bắn trọng thương, máu chảy đầy xe, rồi Vua chết ngay trên chiến xa của mình:

“Vậy, vua Y-sơ-ra-ên đi lên Ra-mốt trong Ga-la-át với Giô-sa-phát, vua Giu-đa. Vua Y-sơ-ra-ên nói cùng Giô-sa-phát rằng: Tôi sẽ giả dạng ăn mặc, rồi ra trận; còn vua hãy mặc áo của vua. Như vậy, vua Y-sơ-ra-ên ăn mặc giả dạng mà ra trận. Vả, vua Sỵ-ri đã truyền lịnh cho ba mươi hai quan coi xe mình rằng: Các ngươi chớ áp đánh ai bất kỳ lớn hay nhỏ, nhưng chỉ một mình vua Y-sơ-ra-ên mà thôi. Vậy, khi các quan coi xe thấy Giô-sa-phát thì nói rằng: Ấy quả thật là vua Y-sơ-ra-ên. Chúng bèn đến gần người đặng áp đánh; nhưng Giô-sa-phát kêu la lên. Khi các quan coi xe thấy chẳng phải vua Y-sơ-ra-ên, thì thối lại, không đuổi theo nữa. Bấy giờ, có một người tình cờ giương cung bắn vua Y-sơ-ra-ên, trúng nhằm người nơi giáp đâu lại. Vua nói cùng kẻ đánh xe mình rằng: Hãy quay cương lại, dẫn ta ra ngoài hàng quân, vì ta bị thương nặng. Nhưng trong ngày đó thế trận thêm dữ dội; có người nâng đỡ vua đứng trong xe mình đối địch dân Sy-ri. Đến chiều tối vua chết; huyết của vít thương người chảy xuống trong lòng xe.” (Sách Các Vua thứ nhất, chương 22, câu 29 đến 35)

Nếu Vua A-háp nghe theo lời nói ngay thật của Tiên Tri Mi-chê, thì có lẽ A-háp đâu có bị chết một cách đau thương, bâng quơ như thế:

“Nhưng Giô-sa-phát tiếp rằng: Ở đây còn có đấng tiên tri nào khác của Đức Giê-hô-va để chúng ta cầu vấn người ấy chăng? Vua Y-sơ-ra-ên đáp với Giô-sa-phát rằng: Còn có một người, tên là Mi-chê, con trai của Giêm-la; nhờ người ấy ta có thể cầu vấn Đức Giê-hô-va; nhưng tôi ghét người, vì người chẳng nói tiên tri lành về tôi, bèn là dữ đó thôi. Giô-sa-phát nói rằng: Xin vua chớ nói như vậy. Vua Y-sơ-ra-ên bèn đòi một hoạn quan mà bảo rằng: Hãy lập tức mời Mi-chê, con trai Giêm-la, đến. Vả, vua Y-sơ-ra-ên và Giô-sa-phát, vua Giu-đa, mỗi người đều mặc đồ triều phục, đang ngồi trên một cái ngai tại trong sân đạp lúa, nơi cửa thành Sa-ma-ri; và hết thảy tiên tri nói tiên tri trước mặt hai vua. Sê-đê-kia, con trai Kê-na-na, làm lấy những sừng bằng sắt, và nói rằng: Đức giê-hô-va phán như vầy: Với các sừng này, ngươi sẽ báng dân Sy-ri cho đến khi diệt hết chúng nó. Và hết thảy tiên tri đều nói một cách, mà rằng: Hãy đi lên Ra-mốt trong Ga-la-át; vua sẽ được thắng, vì Đức Giê-hô-va sẽ phó thành ấy vào tay vua. Vả, sứ giả đã đi mời Mi-chê, nói cùng người rằng: Những tiên tri đều đồng lòng báo cáo sự lành cho vua; tôi xin ông cũng hãy lấy lời như lời của họ mà báo cáo điều lành. Nhưng Mi-chê đáp rằng: Ta chỉ Đức Giê-hô-va hằng sống mà thề, ta sẽ báo cáo điều gì Đức Giê-hô-va phán dặn ta. Khi người đã đến cùng vua, vua bèn hỏi rằng: Hỡi Mi-chê, chúng ta có nên đi hãm đánh Ra-mốt trong Ga-la-át, hay là chẳng nên đi? Mi-chê đáp: Hãy đi, vua sẽ được thắng: Đức Giê-hô-va sẽ phó thành ấy vào tay vua. Nhưng vua nói với người rằng: Biết bao lần ta đã lấy lời thề buộc ngươi chỉ khá nói chân thật với ta nhân danh Đức Giê-hô-va. Bấy giờ Mi-chê đáp rằng: Tôi thấy cả Y-sơ-ra-ên bị tản lạc trên các núi, như bầy chiên không có người chăn; và Đức Giê-hô-va phán rằng: Những kẻ ấy không có chủ; ai nấy khá trở về nhà mình bình yên. Vua Y-sơ-ra-ên nói cùng Giô-sa-phát rằng: Tôi há chẳng có nói với vua rằng người chẳng nói tiên tri lành về việc tôi, bèn là nói tiên tri dữ sao? Mi-chê lại tiếp: Vậy, hãy nghe lời của Đức Giê-hô-va: Tôi thấy Đức Giê-hô-va ngự trên ngôi Ngài và cả cơ binh trên trời đứng chầu Ngài bên hữu và bên tả. Đức Giê-hô-va phán hỏi: Ai sẽ đi dụ A-háp, để người đi lên Ra-mốt trong Ga-la-át, và ngã chết tại đó? Người trả lời cách này, kẻ trả lời cách khác. Bấy giờ, có một thần ra đứng trước mặt Đức Giê-hô-va mà thưa rằng: Tôi sẽ đi dụ người. Đức Giê-hô-va phán hỏi thần rằng: Dụ cách nào? Thần thưa lại rằng: Tôi sẽ đi và làm một thần nói dối trong miệng những tiên tri của người. Đức Giê-hô-va phán rằng: Phải, ngươi sẽ dụ người được. Hãy đi và làm như ngươi đã nói. Vậy bây giờ, kìa, Đức Giê-hô-va đã đặt một thần nói dối trong miệng các tiên tri vua, và Đức Giê-hô-va đã phán sự dữ cho vua. Bấy giờ, Sê-đê-kia, con trai của Kê-na-na, đến gần Mi-chê, vả vào má người, mà rằng: Thần của Đức Giê-hô-va có do đường nào lìa khỏi ta đặng đến nói với ngươi? Mi-chê đáp: Trong ngày ngươi chạy từ phòng này đến phòng kia đặng ẩn lánh, thì sẽ biết điều đó. Vua Y-sơ-ra-ên truyền lịnh rằng: Hãy bắt Mi-chê dẫn đến cho A-môn, quan cai thành, và cho Giô-ách, con trai của vua, rồi hãy nói rằng: Vua bảo như vầy: Hãy bỏ tù người này, lấy bánh và nước khổ nạn mà nuôi nó cho đến khi ta trở về bình an. Mi-chê tiếp rằng: Nếu vua trở về bình an, thì Đức Giê-hô-va không cậy tôi phán. Người lại nói: Hỡi chúng dân! các ngươi khá nghe ta.” (Sách Các Vua thứ nhất, chương 22, câu 7 đến 28)

Vua A-háp đã chết một cách thê thảm chỉ vì ham nghe theo những lời nói a dua nịnh nọt ngọt ngào của bốn trăm Tiên Tri trong triều đình. Thật đáng thương!

…

Lời nói chân thật, thẳng thắn bao giờ cũng…khó nghe, nhưng đó lại là lời nói có ích lợi thiết thực biết bao cho người nào nghe và làm theo! Còn những lời nói a dua, hùa theo người có chức, có quyền, có tiền, hùa theo đám đông thường hay ngọt ngào, thuận nhĩ; nhưng đem lại những hậu quả tai hại khôn lường như những câu chuyện mà Kinh Thánh đã ghi lại ở trên!

Nguyện xin Chúa giúp cho chúng ta có ơn biết lắng nghe những lời nói chân thật, ngay thẳng để sửa mình, để làm điều tốt điều đúng; đừng ham nghe những lời êm tai, xu nịnh của những con người a dua, chỉ biết hùa theo đám đông, mà không hề có suy nghĩ, chính kiến.

Xin Chúa cho chúng ta cũng đừng sống lối sống a dua, hùa theo người có chức, có quyền, có tiền, hùa theo đám đông để làm hại những người lành, người ngay thật!

California, Tháng 7/ 2025!

Mục Sư Nguyễn – Đình – Liễu