CHUYỆN…TỈNH VÀ…SAY

Ma-thi-ơ 25: 21, 23; I Tê-sa-lô-ni-ca 5: 5-7; I Phi-e-rơ 4: 7; 5: 8

Tỉnh và say là hai trạng thái của con người trong cuộc sống.
Tỉnh là tỉnh thức, nói đến thế chủ động trước cuộc sống.
Còn say, ngoài ý nghĩa say rượu, còn có ý nghĩa là mê mẩn trong những thú vui, những đam mê
về của cải vật chất.
Nói chuyện…tỉnh và…say mà không nhắc đến Đại Thi Hào Khuất Nguyên của Trung Quốc thì
quả là một…thiếu sót lớn.
Khuất Nguyên là Nhà Thơ và là một Đại thần nước Sở vào thời Chiến Quốc ở Trung Quốc. Ông
là tác giả hai bài thơ nổi tiếng Ly Tao và Sở Từ trong văn hóa cổ Trung Hoa, thể hiện tâm trạng
u buồn trước cảnh đất nước suy vong. Do can ngăn vua Hoài Vương không được, lại bị đám nịnh
thần tìm cách hãm hại, ông đã uất ức gieo mình xuống sông Mịch La trầm mình vào ngày mùng
5 tháng 5. Sau đó, người ta lấy ngày Mồng 5 Tháng 5 Âm Lịch hằng năm (còn gọi là Tết Đoan
Ngọ) làm ngày giỗ của Nhà Thơ Khuất Nguyên.
Chuyện kể rằng, sau khi can ngăn nhà vua không được, và bị đám gian thần muốn tìm
cách hại và ông bị bãi chức. Khuất Nguyên buồn không phải vì bị bãi chức, nhưng buồn
vì nhà vua nghe theo lời đám nịnh thần, nên ông vừa đi vừa hát ở bên bờ sông Mịch La.
Ông lão đang đánh cá trông thấy, hỏi:
– Ông có phải là Tam Lư Đại Phu đó không? Sao mà đến nỗi khốn khổ như vậy?
Khuất Nguyên nói:
– Cả đời đục, một mình ta trong; cả đời say một mình ta tỉnh, bởi vậy ta mới bị phóng
khí.
Ông lão đánh cá nói:

2

– Thánh nhân không câu nệ việc gì, lại hay tùy thời. Có phải đời đục cả, sao ông không
khuấy thêm bùn, vỗ thêm sóng cho đục theo một thể? Loài người say cả, sao ông không
biết ăn cả men, húp cả bã cho say theo một thể? Việc gì mà phải phòng xa nghĩ sâu cho
đến nỗi phải bị phóng khí?
Khuất Nguyên nói:
– Tôi nghe: mới gội đầu tất phải chải mũ; mới tắm tất phải thay áo; có đâu lại chịu đem
cái thân trong sạch mà để cho vật dơ bẩn dính vào mình được? Thà nhảy xuống sông
Tương, vùi xác vào bụng cá, chớ sao đang trắng lôm lốp, lại chịu để vấy phải bụi dơ.
Ông lão đánh cá nghe nói tủm tỉm cười, quay chèo bơi đi và miệng hát:
“Sông Tương nước chảy trong veo,
Thì ta đem giặt cái lèo mũ ta;
Sông Tương nước đục chảy ra,
Thì ta lội xuống để mà rửa chân…”
(“Thuật Xử Thế Của Người Xưa” của Thu Giang Nguyễn Duy Cần)
Cả đời say thì mặc kệ, ta quyết không say. Cả đời đục thì mặc kệ, ta quyết không đục.
Tâm sự của Khuất Nguyên trong câu chuyện kể trên thật không dễ để có ai theo kịp về lối
sống ngay thẳng, trong sạch một mực, không thay đổi, cho dù cuộc đời có đổi trắng thay
đen.
Một con người như Khuất Nguyên cũng thật là một con người hiếm thấy trong cái cõi
nhân sinh ta bà nầy vậy!
Nói chuyện…tỉnh, say mà không nhắc đến những câu thơ say của các nhà thơ nổi tiếng
sau đây, thì cũng là một…thiếu sót không nhỏ:

3

Nhà Thơ Tản Đà làm thơ hay một phần lớn cũng là nhờ vào…rượu. Cứ có rượu vào
là…thơ ra thôi. Cho nên, Tản Đà đã viết:
Say sưa nghĩ cũng hư đời
Hư thời hư vậy, say thời cứ say.

Thi Hào Vũ Hoàng Chương cũng có những câu thơ say tuyệt hay:
Gặp gỡ chừng như chuyện Liễu Trai.
Ra đi chẳng hứa một ngày mai.
Em ơi! lửa tắt, bình khô rượu,
Đời vắng em rồi, say với ai?
Say ở đây không chỉ là say rượu, mà còn là…say em, say trong men tình của người yêu.
…
Đó là chuyện…tỉnh và…say trong cuộc đời đầy chao đảo nầy.
Còn đây là chuyện…tỉnh và…say trong đời sống thuộc linh theo Chúa mà Kinh Thánh nhắc nhở,
dạy dỗ chúng ta.
Là con dân của Chúa, chúng ta được dạy phải sống tỉnh thức giữa thế gian nầy, vì chúng ta là
con cái của sự sáng, và con cái của ban ngày, chứ không phải là con cái của sự tối tăm, thuộc về
sự mờ tối.
Con cái của thế gian thì say sưa, mê mẩn trong của cải vật chất và những thú vui của đời nầy. Đó
là chuyện đương nhiên, không có gì phải ngạc nhiên, không có gì phải bàn cãi. Nhưng con cái
của Chúa mà vẫn cứ ham mê thế gian và những gì thuộc về thế gian nầy, thì đó là một điều đáng
lo lắm vậy! Tỉnh thức và giè giữ (hay tiết độ) là hai điều mà Phao-lô đã nhắc nhở chúng ta phải
ghi nhớ trên linh trình theo Chúa:
“Anh em đều là con của sự sáng và con của ban ngày. Chúng ta không phải thuộc về ban đêm,
cũng không phải thuộc về sự mờ tối. Vậy, chúng ta chớ ngủ như kẻ khác, nhưng phải tỉnh thức và

4

giè giữ. Vì kẻ ngủ thì ngủ ban đêm, kẻ say thì say ban đêm.” (Sách Tê-sa-lô-ni-ca thứ nhất,
chương 5, câu 5 đến 7)
Cũng trong tinh thần ấy, ở một chỗ khác, Phao-lô cũng được Đức Thánh Linh dùng để dạy dỗ
con cái Chúa cần cảnh giác trước những cám dỗ đến từ Sa-tan, từ thế gian mờ tối nầy:
“Hãy tiết độ và tỉnh thức: kẻ thù nghịch anh em là ma quỉ, như sư tử rống, đi rình mò chung
quanh anh em, tìm kiếm người nào nó có thể nuốt được.” (Sách Phi-e-rơ thứ nhất, chương 5, câu
8)
Sa-tan rất hung hăng, gian ác và đầy mưu mô xảo quyệt, hầu cám dỗ và chực chờ để ăn tươi
nuốt sống những người thuộc về Chúa. Nếu chúng ta không tiết độ và tỉnh thức, thì chắc chắn
chúng ta sẽ bị gục ngã trước mưu sâu kế hiểm của nó.
Để có thể chiến thắng được ma quỷ, thì con dân Chúa phải ghi nhớ lời dạy từ Kinh Thánh:
“Vậy, hãy phục Đức Chúa Trời, hãy chống trả ma quỷ, thì nó sẽ lánh xa anh em.” (Sách Gia-cơ,
chương 4, câu 7)
Vâng phục Đức Chúa Trời qua Lời Ngài và chống trả lại những cám dỗ đến từ Sa-tan là những
điều con cái Chúa phải làm để có thể chiến thắng được ma quỷ.
Thêm vào đó, Kinh Thánh cho chúng ta biết, một đời sống tỉnh thức là một đời sống cầu nguyện,
hay nói cách khác, một đời sống cầu nguyện là một đời sống tỉnh thức vậy!
Lời Kinh Thánh dạy rất rõ ràng:
“Sự cuối cùng của muôn vật đã gần, vậy hãy khôn ngoan, tỉnh thức mà cầu nguyện.” (Sách Phi-
e-rơ thứ nhất, chương 4, câu 7).
“Phải bền đỗ và tỉnh thức trong sự cầu nguyện và thêm sự tạ ơn vào.” (Sách Cô-lô-se, chương 4,
câu 2).
Hướng lên Chúa trên trời và hướng về Thiên Đàng vinh hiển để sống và hầu việc Ngài, đó cũng
là cách để giúp con cái Chúa không say đắm thế gian tội lỗi.
Lời Chúa dạy:

5

“Chớ yêu thế gian, cũng đừng yêu các vật ở thế gian nữa; nếu ai yêu thế gian, thì sự kính mến
Đức Chúa Cha chẳng ở trong người ấy. Vì mọi sự trong thế gian, như sự mê tham của xác thịt,
mê tham của mắt, và sự kiêu ngạo của đời, đều chẳng từ Cha mà đến, nhưng từ thế gian mà
ra. Vả thế gian với sự tham dục nó đều qua đi, song ai làm theo ý muốn Đức Chúa Trời thì còn
lại đời đời.” (Sách Giăng thứ nhất, chương 2, câu 15 đến 17)
…
Bạn đang…tỉnh hay đang…say trên linh trình theo Chúa của mình?
Nguyện xin Chúa dùng Lời Ngài qua bài viết đơn sơ nầy để nhắc nhở, khích lệ mỗi một chúng ta
trên bước đường theo Chúa và hầu việc Ngài, khi chúng ta còn ở trong trần gian đầy tội lỗi và
cạm bẫy xấu xa nầy. Amen!
California, Tháng 6/ 2025!
Mục Sư Nguyễn – Đình – Liễu