Ngày nay, chúng ta đang sống trong một thời đại “dư thừa vật chất nhưng thiếu thốn những điều nuôi dưỡng tâm linh”. Trẻ em ngày nay có nhiều thứ mà cha mẹ, thậm chí ông bà trước kia chưa từng mơ đến như những chiếc điện thoại thông minh, quần áo đẹp, các lớp học năng khiếu, những chuyến đi du lịch, hay những bữa ăn đa dạng và phong phú. Nhưng nghịch lý lại là chúng dường như có tất cả nhưng chúng lại càng ít thỏa lòng hơn.

Chúng ta nghe đâu đó:

• “Mẹ phải mua cho con, vì ai cũng có.”

• “Ba phải đưa con đi, vì đó là trách nhiệm.”

Phải chăng, dần dần sự hy sinh của cha mẹ đang bị coi như một nghĩa vụ bắt buộc thay vì ân huệ để con biết ơn. Đây chính là hình ảnh của  “Hãy biết rằng trong ngày sau-rốt, sẽ có những thời-kỳ khó-khăn. Vì người ta đều tư-kỷ, tham tiền, khoe-khoang, xấc-xược, hay nói xấu, nghịch cha mẹ, bội-bạc, không tin-kính,” (II Ti-mô-thê 3:1-2) Nếu gia đình Cơ Đốc không khôi phục lại nền tảng của sự hiếu kính cha mẹ Theo Kinh Thánh, thì thế hệ chúng ta nuôi dưỡng sẽ dễ dàng rơi vào vòng xoáy vô ơn, ích kỷ hoặc thậm chí là phản nghịch.

1- Hiếu kính cha mẹ là một định luật thuộc linh.

Khi Đức Chúa Trời ban Mười Điều Răn, Ngài không chỉ đưa ra cho chúng ta cách sống mà là Ngài còn đặt ra luật của vũ trụ thuộc linh. Ở điều răn thứ năm:

“Hãy hiếu-kính cha mẹ ngươi, hầu cho ngươi được sống lâu trên đất mà Giê-hô-va Đức Chúa Trời ngươi ban cho.”(Xuất Ê-díp-tô Ký 20:12) Tại sao điều răn này nằm ở vị trí trung tâm giữa các điều răn khác trong tổng 10 điều răn của Chúa? Vì nó là chiếc cầu nối từ việc kính mến Đức Chúa Trời( điều răng số 1 đến số 4) sang việc cư xử đúng đắn giữa con người với con người (điều răng số 6 đến số 10). Không ai có thể thật sự tôn kính Đức Chúa Trời nếu không biết tôn kính cha mẹ mình và cũng không an có thể cư xử đúng mực với những người xung quanh nếu không cư xử phải phép với cha mẹ là những người gần với mình nhất.

Hiếu kính không chỉ là “bài học đạo đức truyền thống” nhưng cũng là chìa khóa mở cửa phước hạnh cho cá nhân, gia đình và cả cho cả dân tộc.

2- Người Do Thái giữ vững dân tộc nhờ hiếu kính

Người Do Thái trải qua bao nhiêu cuộc diệt chủng, lưu đày, bị xua đuổi khắp thế giới. Vậy mà họ vẫn tồn tại, phát triển, thậm chí dẫn đầu trong nhiều lĩnh vực tri thức và kinh tế. Một trong những bí quyết quan trọng của dân tộc học chính là gia đình Do Thái được xây dựng trên hiếu kính và tôn trọng.

Người Do Thái tin rằng cha mẹ đại diện cho quyền năng sáng tạo của Đức Chúa Trời: Cha mẹ + Đức Chúa Trời = sự sống. Vì thế, hiếu kính cha mẹ chính là hiếu kính Đấng Tạo Hóa.

Trẻ Do Thái được dạy từ nhỏ:

Trong bữa ăn, sau khi cầu nguyện cảm tạ Chúa, trẻ em thường nói lời cảm ơn cha mẹ đã chuẩn bị bữa ăn. Bữa ăn gia đình cũng là lúc Cha mẹ nhân dịp để kể lại những khó khăn, gian khổ để có được lương thực để giúp con thấy rõ bữa cơm không “tự nhiên mà có”.

Khi trong nhà có phần ăn ngon nhất, đặc biệt là trong những dịp như lễ Sa-bát (ngày nghỉ lễ thiêng liêng hàng tuần) hoặc các ngày lễ trọng đại, trẻ em không được tự ý lấy phần tốt nhất cho mình trước. Thay vào đó chúng phải mời cha mẹ dùng trước, như một hành động thể hiện sự kính trọng. Hoặc nếu được chia phần ăn, thì phần ngon nhất (miếng thịt ngon, bánh đẹp nhất, món đặc biệt…) phải để dành cho cha mẹ hoặc người lớn tuổi hơn. Đây không chỉ là phép lịch sự, mà còn là một nghi thức hiếu kính mang tính giáo dục sâu sắc và ăn sâu trong tâm thức của người Do Thái từ nhỏ.

Vào ngày Sa-bát, thường là tối thứ Sáu, khi cả nhà thắp nến đón Sa-bát, con cái sẽ chúc phước cho cha mẹ và nhận lời chúc phước từ cha. Đây không chỉ là nghi thức tôn giáo, mà cũng là thời điểm luyện tập cho con lòng hiếu kính trong sự hiện diện của Chúa.

Khi cha mẹ đi ra hay đi vào, trẻ em Do Thái được dạy chào hỏi với sự kính trọng, thậm chí đứng dậy khi cha mẹ trở về nhà. Đây là một hành động nhỏ nhưng giúp gieo vào lòng con cái “Cha mẹ không phải là người bình thường, họ là ân điển Chúa ban cho chính trẻ.”

Khi cha mẹ làm việc, con cái được nhắc nhở quan sát và học hỏi thay vì coi đó là chuyện “đương nhiên”. Ví dụ như thấy mẹ nấu ăn thì phải nói: “Cảm ơn mẹ đã làm cho chúng con.” Chính những điều nhỏ nhặt ấy dần dần khiến trẻ học được rằng mỗi giọt mồ hôi của cha mẹ đều đáng được trân trọng.

Trong những dịp đặc biệt như sinh nhật cha mẹ, ngày kỷ niệm, hay thậm chí khi cha mẹ được một thành tựu nhỏ, con cái người Do Thái được dạy phải chúc mừng cha mẹ và thể hiện niềm vui thay vì thờ ơ, sao lãng.  Chính điều này rèn cho trẻ em một thói quen quan sát và biết ơn, thay vì chỉ mong đợi cha mẹ làm điều gì đó cho mình.

Trong lời cầu nguyện hằng ngày, ngoài cầu nguyện cho bản thân, người Do Thái dạy trẻ cầu nguyện cho cha mẹ về sức khỏe, công việc và sự khôn ngoan trên cha mẹ. Điều này khiến đứa trẻ lớn lên với ý thức rằng hiếu kính không chỉ trong hành động, cử chỉ hay lời nói mà còn tở tấm lòng biết dâng lên Chúa.

Trong giáo dục, từ nhỏ trẻ em Do Thái đã nghe  và thuộc lòng các câu chuyện Kinh Thánh về Áp-ra-ham, Y-sác, Gia-cốp, v.v… tất cả những câu chuyện Kinh Thánh đó,  đều gắn liền với tinh thần vâng phục và tôn trọng thẩm quyền trong Y-sơ-ra-ên. Điều này định hình lòng kính sợ Chúa và hiếu kính cha mẹ từ nhỏ của những trẻ em Do Thái.

Chính nền tảng này đã khiến gia đình Do Thái trở thành “trường học đầu tiên của Đức tin”, và giữ cho cả dân tộc đứng vững suốt hàng ngàn năm.

3-Trẻ em vô ơn được hình thành từ đâu

Tâm lý trẻ nhỏ hình thành tư duy “tôi xứng đáng được hưởng tất cả” chính là căn nguyên của sự vô ơn. Những đứa trẻ này đã không được dayj về sự hiếu kính, nhưng lại được nhận quá nhiều sự hy sinh từ cha mẹ để chúng sinh ra tâm lý coi mọi thứ cha mẹ làm là nghĩa vụ, dần dần nuôi dưỡng cái tôi ích kỷ và  khó chịu khi không được đáp ứng, khi lớn lên khó xây dựng lòng biết ơn với người khác.

Nhưng ngược lại, trẻ được dạy hiếu kính sẽ phát triển thái độ biết ơn nhìn thấy và trân trọng sự hy sinh, biết tôn trọng và đặt giá trị đúng cho người khác, cũng như có trách nhiệm với chính bản thân mình, sống không phải chỉ để nhận mà còn biết ban ra. Đây chính là nền tảng để con lớn lên trong hạnh phúc và xây dựng các mối quan hệ bền vững.

4-Cha mẹ Cơ Đốc cần làm gì?

Cha mẹ cơ đốc cần làm làm theo lời Chúa, dạy trẻ về lòng hiếu kính và xây dựng trong trẻ nền móng của sự hiếu kính này.

Đừng im lặng về sự hy sinh của cha mẹ hay người lớn trong gia đình vì con cái phải được nghe, được biết về những giá trị mà chúng nhận được để học cách trân trọng.

Trong gia đình cơ đốc, chúng ta cần đặt ra những nghi thức hiếu kính. Ví dụ như chào cha mẹ khi về nhà, cảm ơn trước bữa ăn, cầu nguyện cho ông bà mỗi tối v.v…

Ngoài những nguyên tắc dạy con, cha mẹ cũng cần mang lại giá trị của sự hiếu kính qua việc chính mình trở thành gương mẫu cho lòng hiếu kính. Cha mẹ hãy hiếu kính cha mẹ ruột mình trước mặt con. Làm gương cho con qua cử chỉ chăm sóc, qua những lời nói đầy tôn trọng dành cho ông bà nội ngoại. Sự làm gương này có sức dạy dỗ hơn hàng ngàn lời giảng của chúng ta.

Và tất nhiên, chúng ta cần dùng Lời Chúa làm tiêu chuẩn cho đời sống của chính mình và các con, hàng ngày hãy cùng con đọc lời Chúa về sự hiếu kính, khuyến khích con học thuộc lòng những câu Kinh Thánh này để hạt giống này được ăn sâu trong lòng con mỗi ngày để con hiểu rằng hiếu kính không chỉ là “điều ba mẹ muốn”, mà đó chính là ý muốn của Đức Chúa Trời.

Là cha mẹ cơ đốc, chúng ta cần nhớ rằng nếu con cái không học  được sự hiếu kính cha mẹ trong gia đình là xã hôị đầu tiên chúng tiếp xúc, chúng sẽ trở nên vô ơn. Một thế hệ vô ơn là một thế hệ mất phước và gia đình Cơ Đốc sẽ không thể đứng vững trong một xã hội ngày càng xa rời Đức Chúa Trời. Nhưng ngược lại, nếu cha mẹ gieo hạt giống hiếu kính mỗi ngày trong con, chúng ta đang xây dựng một thế hệ biết tin kính Chúa, biết tôn trọng người khác, và biết sống vì tha nhân. Đó là di sản lớn nhất mà cha mẹ có thể để lại cho con.

Người Do Thái giữ được bản sắc qua ngàn năm vì họ đặt hiếu kính cha mẹ như một cột trụ không thể lung lay. Gia đình Cơ Đốc hôm nay cũng phải khôi phục nền tảng ấy. Bởi nếu con trẻ chỉ học cách nhận mà không biết ơn, thì chúng sẽ đánh mất chính tương lai thuộc linh. Nhưng nếu học hiếu kính, chúng sẽ bước đi trong phước hạnh Chúa hứa ban, và trở thành di sản sống động cho muôn đời.

Hongan Doan