Đêm Yên Lặng

Tiểu Sử Thánh Ca
Đêm Yên Lặng – Silent Night 

Nguồn Gốc

Tuyết rơi nhẹ trên những căn nhà nhỏ làm bằng gỗ tại Oberndof, một ngôi làng gần thành phố Salzburg của nước Áo.  Trong mỗi gia đình, dân chúng đang dùng đèn cầy, trái cây, và hạt dẽ trang hoàng cho những cây thông để chuẩn bị cho lễ Giáng Sinh.  Chẳng bao lâu nữa, chuông từ nhà thờ trong làng sẽ ngân vang báo cho mọi người cùng nhau đến nhà thờ dự lễ Nửa Đêm. Các tín hữu sẽ cùng nhau dự thánh lễ và nghe hát những bài thánh ca truyền thống để kỷ niệm sự ra đời của Đức Chúa Jesus.

Chiều hôm đó, Linh mục Josephus Franciscus Mohr (1792-1848), phụ tá quản nhiệm của nhà thờ ở trong làng rất buồn bởi vì ông vừa khám phá ra rằng cây đàn phong cầm (organ) trong nhà thờ bị hư nặng.  Vị linh mục càng buồn hơn bởi vì biết rằng nếu có đi mời người sửa đàn ở Salzburg thì khi người thợ đến lễ Giáng Sinh năm 1818 cũng đã qua rồi.  Đối với ông, lễ Giáng Sinh mà không có âm nhạc là điều không thể chấp nhận được.

Linh mục Joseph Mohr là một người có năng khiếu về âm nhạc.  Ngay từ thời niên thiếu, cậu bé Mohr, không còn cha, đã có thể giúp mẹ kiếm tiền bằng cách hát và đàn violin hoặc đàn guitar tại những nơi công cộng. Trong những năm về sau, lúc còn học tại trường trung học, Joseph Mohr đã sống nhờ tiền kiếm được qua những buổi trình diễn âm nhạc.  Tài năng và sự chịu khó của cậu thiếu niên đã thu hút được sự chú ý của Linh mục Johann Nepomuk Hiernle. Linh mục Johann Nepomuk Hiernle đã khuyên Joseph Mohr nên vào chủng viện để được huấn luyện trở thành người hầu việc Chúa.

Joseph Mohr đã nghe theo lời khuyên này.  Ông vào chủng việc năm 1811 và được phong chức linh mục vào năm 1815. Sau đó, ông được bổ nhiệm về làm phụ tá tại Mariapfarr. Năm 1817, Linh mục Joseph Mohr được bổ nhiệm về Oberndof.  Tại nhiệm sở mới, ông không chỉ giảng và hát các Thánh Thi nhưng ông đã làm ngạc nhiên hội chúng vì tài đánh đàn guitar cũng như cải biên những điệu dân ca thành thánh ca.

Giờ đây đối diện với khó khăn trước mắt đó là không có đàn phong cầm cho lễ Giáng Sinh, vị linh mục trẻ ngồi suy gẫm.  Ông biết rằng những bản thánh ca Giáng Sinh truyền thống không phù hợp cho đàn guitar.  Ông cần một ca khúc Giáng Sinh mới để hát trong hoàn cảnh đặc biệt này.

Lời

Khung cảnh tĩnh lặng của ngày hôm ấy khiến Linh mục Joseph Mohr nhớ đến một bài thơ mà ông đã viết trước đó hai năm. Năm 1816, khi Linh mục Joseph Mohr đang làm linh mục phụ tá tại giáo xứ Mariapfarr (1815–1817), ông có đến thăm một gia đình trong Hội Thánh vừa có một em bé chào đời. Hình ảnh người mẹ quấn chặt đứa bé trong chiếc khăn để chống lại cái lạnh của mùa đông khiến Linh mục Mohr liên tưởng đến Hài Nhi Thánh đã ra đời hơn một ngàn tám trăm năm trước.  Ý tưởng đó đã thúc đẩy ông viết bài thơ “Stille Nacht, helige Nacht”.

Lúc đó, dường như có một bàn tay vô hình nào đó đã hướng dẫn ngòi viết của ông.  Câu thơ “Stille Nacht, helige Nacht – Đêm Yên Lặng, Đêm Thánh Nầy” – là bối cảnh của đêm Giáng Sinh đầu tiên cứ lập đi lập lại trong đầu ông và đã được ghi lại trên giấy.  Những vần thơ kế tiếp tuôn ra thật đơn giản như những câu hát, thuật lại câu chuyện giáng sinh đầu tiên.  Toàn bộ bài thơ được ghi lại trong sáu phiên khúc và dường như những dòng chữ ấy đã đến từ trời.

Nguyên văn bài thơ Stille Nacht, helige Nacht trong tiếng Đức như sau:

1. Stille Nacht! Heilige Nacht! Alles schläft; einsam wacht Nur das traute heilige Paar. Holder Knab im lockigten Haar, Schlafe in himmlischer Ruh! Schlafe in himmlischer Ruh!
2. Stille Nacht! Heilige Nacht! Gottes Sohn! O wie lacht Lieb´ aus deinem göttlichen Mund, Da uns schlägt die rettende Stund`. Jesus in deiner Geburt! Jesus in deiner Geburt!
3. Stille Nacht! Heilige Nacht! Die der Welt Heil gebracht, Aus des Himmels goldenen Höhn Uns der Gnaden Fülle läßt seh´n Jesum in Menschengestalt, Jesum in Menschengestalt
4. Stille Nacht! Heilige Nacht! Wo sich heut alle Macht Väterlicher Liebe ergoß Und als Bruder huldvoll umschloß Jesus die Völker der Welt, Jesus die Völker der Welt.
5. Stille Nacht! Heilige Nacht! Alles schläft; einsam wacht Nur das traute heilige Paar. Holder Knab im lockigten Haar, Schlafe in himmlischer Ruh! Schlafe in himmlischer Ruh!
6. Stille Nacht! Heilige Nacht! Lange schon uns bedacht, Als der Herr vom Grimme befreit, In der Väter urgrauer Zeit Aller Welt Schonung verhieß, Aller Welt Schonung verhieß.
7. Stille Nacht! Heilige Nacht! Hirten erst kundgemacht Durch der Engel Alleluja, Tönt es laut bei Ferne und Nah: Jesus der Retter ist da! Jesus der Retter ist da!

Lược dịch ý nghĩa sang tiếng Việt.

1. Đêm yên lặng! Đêm thánh thiện! Tất cả đang yên giấc, mỗi mình thức canh. Chỉ có hai người thánh quấn quít, với một bé trai tóc quăn thật dễ thương, đang ngủ trong sự an bình thiên thượng, đang ngủ trong sự an bình thiên thượng!
2. Đêm yên lặng! Đêm thánh thiện! Kìa, Con Đức Chúa Trời mỉm cười, tình yêu đến từ môi miệng thần thánh của Ngài, chạm đến chúng ta – Đây là giờ cứu chuộc: Chúa Jesus ra đời!  Chúa Jesus ra đời! 
3. Đêm yên lặng! Đêm thánh thiện! Đã mang sự cứu chuộc từ những nơi cao cả vinh quang của thiên đàng đến cho thế giới. Lòng thương xót dẫy đầy khiến chúng ta nhìn thấy: Chúa Jesus ngự trong thân xác con người! Chúa Jesus ngự trong thân xác con người!
4. Đêm yên lặng! Đêm thánh thiện! Nơi mà hôm nay tất cả năng quyền trong tình yêu của Cha đã được tuôn đổ. Và như một người anh yêu thương, Chúa Jesus bao bọc các dân tộc trên thế giới! Chúa Jesus bao bọc các dân tộc trên thế giới!
5. Đêm yên lặng! Đêm thánh thiện! Từ lâu rồi, đã được hoạch định, có lúc Chúa giải thoát chúng ta khỏi sự phẫn nộ. Bởi vì từ ban đầu trong những thời xa xưa: Sự cứu rỗi đã được hứa cho cả thế giới. Sự cứu rỗi đã được hứa cho cả thế giới. 
6.  Đêm yên lặng! Đêm thánh thiện! Những người chăn chiên là những người đầu tiên được báo bởi các thiên thần: Ha-lê-lu-gia!  Hãy loan báo gần xa: Đấng Cứu Thế, là Chúa Jesus, đã đến. Đấng Cứu Thế, là Chúa Jesus, đã đến.

Nhạc

Linh mục Joseph Mohr thấy rằng lời thơ trong bài Stille Nacht, helige Nacht rất thích hợp để phổ nhạc thành một ca khúc Giáng Sinh.  Thời gian còn lại không nhiều.  Bài thơ cần được phổ nhạc cho kịp trình diễn vào lễ Nửa Đêm.  Linh mục Joseph Mohr đã vội vã đến gặp người bạn của ông là Franz Xavier Gruber (1787-1863), một thầy giáo 31 tuổi, sống tại Arnsdorf, một ngôi làng gần đó.  Linh mục Joseph Mohr biết rằng Franz Gruber là người có tài soạn nhạc hơn ông.

Tiểu Sử Thánh Ca: Đêm Yên Lặng

Câu chuyện về bài thánh ca Đêm Yên Lặng dường như chấm dứt ở đây.  Linh mục Joseph Mohr và thầy giáo Franz Gruber đã sáng tác bài hát để giải quyết một vấn đề cấp bách tạm thời, và dường như họ chẳng có chủ ý trình diễn bài hát này trở lại một lần nào nữa.

Mùa xuân năm sau, có một người thợ sửa đàn đã đến sửa đàn phong cầm cho nhà thờ Nicholas.  Lúc đó, Linh mục Joseph Mohr vừa được thuyên chuyển sang một giáo xứ khác.  Từ cái đêm Giáng Sinh vinh quang năm 1818, bài thánh ca Đêm Yên Lặng đã bị quên lãng trong nhiều năm sau đó.

Nhưng thật may mắn cho cả thế giới, cây đàn phong cầm tại nhà thờ St. Nicholas lại bị hư một lần nữa. Lần này, vào khoảng năm 1824-1825, nhà thờ St. Nicholas đã mướn một chuyên viên về đàn phong cầm tên là Karl Mauracher đến tu sửa lại cây đàn phong cầm của nhà thờ.  Trong khi Mauracher làm việc trên tòa giảng, ông bắt gặp bài hát của Joseph Mohr và Franz Gruber.  Lúc đó, Franz Gruber vẫn còn sống tại Arnsdorf, khi Gruber đến nhà thờ để giám sát công việc sửa đàn, Franz Gruber đã gặp Carl Mauracher.  Gruber đã vui vẻ tặng một bản sao của bài hát khi nghe người thợ sửa đàn ngỏ ý muốn xin.

Sau đó, bài hát Đêm Yên Lặng đã được loan truyền khắp nơi, một phần nhờ người thợ sửa đàn này.   Rời Oberndof, Karl Mauracher đi nhiều nơi để sửa đàn.  Mỗi lần thử đàn, ông thường đàn bài Đêm Yên Lặng. Bị lôi cuốn bởi giai điệu êm đềm và vẻ đẹp của lời ca, các nhạc sĩ đàn phong cầm tại nhiều nhà thờ lân cận đã xin chép lại bài hát này – trong đó có các nhạc sĩ và ca sĩ thuộc vùng Ziller Valley thuộc tiểu bang Tyrol của nước Áo.  Chẳng bao lâu sau, nhóm ca sĩ hát dân ca Tyrolean từ vùng Tyrol, vốn được ái mộ tại Âu Châu vào lúc đó, đã ghi tên bài thánh ca Đêm Yên Lặng vào chương trình biểu diễn thường xuyên của họ.  Qua những buổi biểu diễn của họ, nhóm ca sĩ dân ca Tyrolean từ Ziller Valley đã giới thiệu bài thánh ca Đêm Yên Lặng đến nhiều quốc gia tại Bắc Âu.

Trong số những người đã có công phổ biến bài thánh ca Đêm Yên Lặng trong những thập niên đầu tiên phải kể đến ban tứ ca The Strasser Family tại Leipzig.  Bốn anh em trong The Strasser Family có giọng hát mà công chúng thời đó gọi là giọng hát thiên thần, thường trình diễn tại những hội chợ trong khi họ quảng cáo những găng tay do gia đình họ làm ra.  Vào năm 1831, hay năm 1832, ban tứ ca The Strasser Family đã hát bài thánh ca Đêm Yên Lặng tại hội chợ Leipzig ở Đức.  Năm 1834, họ đã trình diễn bài thánh ca Đêm Yên Lặng cho vua nước Phổ (Prussia) tại Đức. Công chúng Đức đã yêu thích bài hát này.  Chẳng bao lâu sau, một nhà in địa phương đã xuất bản bài Đêm Yên Lặng lần đầu tiên và chỉ ghi nguồn gốc là Tirolierlied – một bài hát của nhóm Tirolean, nhưng không ai biết hay nhắc đến tên của Joseph Mohr và Franz Gruber.

Với bản in được phát hành, lời hát và giai điệu của ca khúc được loan truyền xa hơn.  Vài năm sau, thánh ca Đêm Yên Lặng theo nhóm The Rainers Family vượt Đại Tây Dương sang Hoa Kỳ.  Năm 1839, các các sĩ trong ban hát của The Rainers Family đã hát ca khúc giáng sinh này bên ngoài nhà thờ Trinity Church tại New York. The Rainers Family đã có công giới thiệu thánh ca Đêm Yên Lặng cho công chúng nói tiếng Anh.

Sự nổi tiếng của thánh ca Đêm Yên Lặng khiến nhiều người nhận xét rằng có lẽ đây không phải là một dân ca.  Một số thính giả cho rằng có lẽ đây là một tác phẩm của Haydn, Beethoven, hay Mozart, là những nhạc sĩ nổi tiếng sống tại Áo.

Với phương tiện truyền thông giới hạn vào thời đó, tại miền quê của nước Áo Linh mục Joseph Mohr không hề biết về sự thành công của ca khúc mà ông sáng tác.  Năm 1848, Linh mục Joseph Mohr bị chết vì bệnh viêm phổi.  Ông về Chúa chỉ một tuần trước khi được 56 tuổi.  Linh mục Joseph Mohr không hề biết rằng ca khúc mà ông sáng tác đã được loan truyền nhiều nơi và về sau đã trở thành thánh ca Giáng Sinh được yêu chuộng nhất trên thế giới.

Thánh ca “Stille Nacht, helige Nacht”
Bản in năm 1860